Aan Kootstra

De komende jaren werken we samen met de Koninklijke Bibliotheek (KB) aan Werken aan Uitvoering: een beweging die digitale dienstverlening toegankelijker, begrijpelijker en inclusiever moet maken. De KB heeft hiervoor, verspreid over acht jaar, 32 miljoen euro ontvangen. Met dit budget investeren we in vier landelijke trajecten:

• Website as a Service
• Data in het bibliotheeknetwerk
• AI en metadateren
• Authenticatie voor een Leven Lang Ontwikkelen

Voor mij, mijn collega’s en ons netwerk betekent dit dat we opnieuw moeten nadenken over de vraag: hoe richten we onze collectieve infrastructuur zo in dat iedere inwoner van Nederland zich bediend én herkend voelt? Ik ga mij binnen de WaU specifiek inzetten voor het deeltraject authenticatie voor een leven lang ontwikkelen.

Ik zie naast het programma Werken aan Uitvoering nog twee andere trajecten die richtinggevend zijn en die het landelijke en lokale met elkaar verbinden: Het nieuwe Openbare Bibliotheken Catalogus Platform (OBCP) en het Gemeenschappelijk Bibliotheek Systeem (GBS). Samen vormen zij de ruggengraat van de digitale bibliotheek van morgen. En dat gaat verder dan techniek: het gaat ook om waarden, identiteit en culturele erkenning.

Van techniek naar beleving

Het OBCP wordt straks de centrale opslagplaats voor titels en metadata. Vanuit dit hart worden zowel de NBC+ als het GBS gevoed. Het GBS maakt het voor bibliotheken mogelijk om hun dienstverlening efficiënter en eenduidiger in te richten. Maar waar het mij vooral om gaat, is de gebruikerservaring: hoe maken we de beleving persoonlijker, inclusiever en toegankelijker? Het gaat niet alleen om standaardfuncties, maar ook om de vraag: hoe weerspiegelen deze systemen de diversiteit van onze samenleving?

Deze drie trajecten moeten zodanig worden ingericht dat de bibliotheeksector burgers niet alleen bedient, maar ook vertegenwoordigt. Dat geldt ook voor taal. Het betrekken van het Fries als tweede rijkstaal, en meertaligheid in bredere zin, is geen luxe, maar een noodzakelijke keuze.

Voorbeelden uit Fryslân laten dat concreet zien:

• Kolleksje Fryslân: hoe zorgen we dat Friese boeken en boeken over Fryslân, inclusief collecties zoals de voormalige Anna Blaman-collectie, volwaardig zichtbaar en toegankelijk blijven in het nieuwe GBS?
• Reserveren bij Tresoar: hoe houden we dit systeem beschikbaar én betaalbaar voor Friese bibliotheekleden in de nieuwe infrastructuur?

Dit zijn geen randvragen, maar wezenlijke keuzes die bepalen of onze landelijke infrastructuur recht doet aan de culturele diversiteit van Nederland.

Voor mij betekent innoveren in de bibliotheeksector dat we systemen, techniek en taal samenbrengen. De nieuwe systemen zijn een kans om slimmer te organiseren én om de rijkdom van onze talen zichtbaar te maken.

Dat vraagt om bewuste keuzes in de technische architectuur, afspraken in de governance, en samenwerking met lokale partners. Alleen zo bouwen we samen aan een digitale bibliotheek die iedereen ziet, hoort en begrijpt.

Adviseur Digitale Bibliotheek

Ik vat mijn rol als adviseur Digitale Bibliotheek samen in drie woorden:

• Meedenken; met collega’s en partners nadenken over hoe we systemen relevant en toekomstgericht maken.
• Meebouwen; samen ontwikkelen en testen, zodat nieuwe infrastructuur aansluit op de praktijk.
• Meedoen; actief bijdragen aan het gebruik en de doorontwikkeling, zodat we de infrastructuur steeds verder verrijken.

Voor mij is samen bouwen aan de bibliotheek van de toekomst niet alleen een technische opgave, maar vooral een gezamenlijke reis. Door taal, cultuur en inclusie vanaf het begin mee te nemen, maken we de digitale bibliotheek duurzaam, herkenbaar en van betekenis voor álle inwoners van Nederland.

En dat kan alleen als we het écht samen doen: meedenken, meebouwen én meedoen.

Aanbevolen bronnen